Vị trí nốt trên cần đàn guitar
Sáu dây nhân hàng chục ngăn phím — cần đàn guitar trông như một ma trận không thể thuộc nổi. Nhưng nó được sinh ra từ đúng hai quy tắc, và với vài mẹo cùng lộ trình chia chặng hợp lý, phần lớn người học phủ được thế tay đầu tiên trong vài tuần luyện đều. Bài này có sơ đồ đầy đủ các nốt từ ngăn 0 đến ngăn 12 để bạn tra cứu và học theo.
Quy tắc 1: sáu dây buông
Theo chuẩn (standard tuning), từ dây trầm nhất đến cao nhất: E – A – D – G – B – E (E2 A2 D3 G3 B3 E4). Lưu ý cách đánh số ngược trực giác: dây 1 là dây mỏng nhất (E cao), dây 6 là dây dày nhất (E trầm). Hai dây E cách nhau đúng hai quãng tám.
| Dây | Nốt dây buông | Cao độ |
|---|---|---|
| 1 (mỏng nhất) | E (Mi) | E4 |
| 2 | B (Si) | B3 |
| 3 | G (Sol) | G3 |
| 4 | D (Rê) | D3 |
| 5 | A (La) | A2 |
| 6 (dày nhất) | E (Mi) | E2 |
Quy tắc 2: mỗi ngăn là nửa tông
Bấm thêm một ngăn, âm cao thêm nửa tông (khái niệm này ở bài nhạc lý cơ bản). Hệ quả quan trọng nhất: ngăn 12 lặp lại dây buông cao hơn một quãng tám — học thuộc 12 ngăn đầu là bạn có cả cần đàn. Và vì E–F, B–C chỉ cách nửa tông, các nốt tự nhiên trên mỗi dây không cách đều: phần lớn cách nhau 2 ngăn, riêng E–F và B–C cách nhau 1 ngăn. Đó là lý do phải thuộc vị trí thay vì đếm.
Sơ đồ các nốt trên cần đàn guitar (ngăn 0–12)
Dây 1 nằm trên cùng, giống cách vẽ tab và hợp âm. Nốt tô xanh là nốt tự nhiên (C D E F G A B); chữ xám là nốt thăng, cũng chính là nốt giáng của nốt kế trên — C♯ và D♭ là cùng một vị trí. Để ý cột ngăn 12 giống hệt cột ngăn 0: từ đây mọi thứ lặp lại.
Bản đồ thế tay đầu tiên (ngăn 0–3)
Đây là vùng đất khởi đầu của mọi người chơi guitar — nốt tự nhiên trên từng dây (ô có dấu – là vị trí nốt thăng/giáng):
| Dây | Ngăn 0 | Ngăn 1 | Ngăn 2 | Ngăn 3 |
|---|---|---|---|---|
| 1 (E cao) | E4 | F4 | – | G4 |
| 2 (B) | B3 | C4 | – | D4 |
| 3 (G) | G3 | – | A3 | – |
| 4 (D) | D3 | – | E3 | F3 |
| 5 (A) | A2 | – | B2 | C3 |
| 6 (E trầm) | E2 | F2 | – | G2 |
Cao độ trong bảng là âm thật. Nhạc guitar được viết cao hơn âm thật một quãng tám, nên trên bản nhạc, nốt C nằm trên dòng kẻ phụ dưới khóa Sol (vị trí của C4 trên khuông nhạc) là dây 5 ngăn 3 — nốt C3 trong bảng. Quiz của ứng dụng theo đúng quy ước này, nên những gì bạn luyện khớp với bản nhạc guitar thật.
Mẹo nhớ nhanh nốt trên cần đàn
- Quy tắc ngăn 5. Ngăn 5 của một dây cho đúng nốt của dây buông kế trên: ngăn 5 dây 6 là A (bằng dây 5), ngăn 5 dây 5 là D (bằng dây 4)… Ngoại lệ duy nhất là dây 3: ngăn 4 của dây G mới bằng dây B buông. Đây cũng là cách lên dây đàn bằng tai.
- Hai dây E giống nhau. Dây 1 và dây 6 có cùng tên nốt ở mọi ngăn — học một dây là thuộc luôn dây kia.
- Học dây 6 và dây 5 trước. Nốt gốc của hầu hết hợp âm chặn nằm trên hai dây này, nên thuộc chúng có ích ngay khi chơi.
- Hình quãng tám. Từ một nốt trên dây 6 hoặc dây 5, cùng tên nốt ở quãng tám cao hơn nằm cách hai dây, hai ngăn lên trên (ví dụ G ở dây 6 ngăn 3 → G ở dây 4 ngăn 5). Từ dây 4 hoặc dây 3 thì phải cách ba ngăn, vì qua dây B bị lệch một ngăn.
- Dùng chấm đánh dấu. Các chấm ở ngăn 3, 5, 7, 9 và hai chấm ở ngăn 12 là mốc nhìn nhanh thay vì đếm từ đầu cần.
Một nốt, nhiều vị trí
Trên guitar, cùng một cao độ thường chơi được ở nhiều chỗ. Ví dụ C4 (âm thật) nằm ở: dây 2 ngăn 1, dây 3 ngăn 5, dây 4 ngăn 10, dây 5 ngăn 15, và cả dây 6 ngăn 20 trên đàn đủ nhiều ngăn. Người chơi chọn vị trí nào thuận tay nhất cho đoạn nhạc đang chơi. Muốn thấy tận mắt, mở tab Khám phá ở chế độ guitar: bấm một nốt trên khuông nhạc, mọi vị trí của nó trên cần đàn sáng lên kèm âm thanh guitar cổ điển thật.
Học theo 5 chặng, đừng nuốt cả cần đàn
Cố thuộc tất cả cùng lúc là công thức bỏ cuộc. Quiz Tìm nốt chia lộ trình thành 5 chặng đúng theo cách bàn tay người học mở rộng: chặng 1 — thế tay đầu tiên trên các dây cao; chặng 2 — thêm dây G, D; chặng 3 — cả sáu dây; chặng 4 — mở rộng ngăn phím; chặng 5 — toàn bộ âm vực. Ứng dụng theo dõi độ chính xác từng nốt để bạn biết mình còn yếu chỗ nào, và tự gợi ý khi bạn đã vững để lên chặng — vững nốt tự nhiên rồi thì bật thêm thăng/giáng để phủ đủ 12 âm.
Câu hỏi thường gặp
Học thuộc cần đàn guitar mất bao lâu?
Với 10–15 phút luyện mỗi ngày, phần lớn người học thuộc thế tay đầu tiên (ngăn 0–3) trong vài tuần; cả 12 ngăn thường cần vài tháng. Luyện ngắn mà đều hiệu quả hơn một buổi dài mỗi tuần.
Có cần thuộc hết nốt thăng, giáng không?
Thuộc nốt tự nhiên trước. Nốt thăng/giáng luôn nằm ở ngăn giữa hai nốt tự nhiên cách nhau 2 ngăn, nên khi đã vững nốt tự nhiên, bạn suy ra chúng gần như tức thì.
Chơi guitar có cần biết đọc nốt nhạc không?
Không bắt buộc — nhiều người chơi bằng tab và hợp âm. Nhưng biết tên nốt trên cần đàn giúp bạn hiểu hợp âm, học gam và đọc được bản nhạc khi cần. Nếu muốn bắt đầu, đọc bài cách đọc nốt nhạc trên khuông nhạc.
Luyện nhớ nốt trên cần đàn với quiz miễn phí →